Een stiltewandeling in Leuven hoeft je niet uit de stad te halen. Integendeel: tijdens Stad in vertraging wandelden we van het Groot Begijnhof naar het Arenbergpark en de Dwaaltuin, tussen stad en groen, geluid en stilte, vertraging en verwondering. Niet om iets nieuws te vinden, maar om opnieuw te leren zien wat er al is.
Wat er is
Voet na voet verandert de plek die je bewandelt. Het licht, de geluiden, de begroeiing, andere mensen die je pad kruisen.
En tegelijk is er onderweg zoveel dat er gewoon al ís. Een boom, een waterloop, een gebouw, een vogel in het struikgewas, ja, ook de voorbijganger die even naar je knikte.
Voor mij is dat een van de mooiste aspecten van wandelen: opnieuw leren zien wat er is.
Wandelen maakt je deel van de wereld
Dat was ook de onderstroom van de stiltewandeling Stad in vertraging in Leuven.
Een wandeling die ons niet uit het stedelijke weefsel wilde halen. Integendeel. Ze nodigde ons uit om aandachtiger aanwezig te zijn. Niet als toeschouwer van een decor, maar als deelnemer aan het stukje Leuven waar we op dat moment waren.
Daarvoor hoefde eigenlijk niet zo gek veel te gebeuren. Alleen vertragen en verstillen.
Niet op zoek gaan naar méér, maar eenvoudigweg beleven wat zich aandient: nieuwsgierig en verwonderd, zonder vooraf te bepalen wat het ons zou brengen.
Gewoon wandelen.
Zoals de Duitse filosoof Karl Gottlob Schelle ruim tweehonderd jaar geleden al schreef: wandelen kan een kunst worden wanneer we wandelen zonder ander doel dan het wandelen zelf. Niet om ergens te komen, niet om iets te bereiken, maar om ons onbevangen open te stellen voor wat we onderweg tegenkomen.
Tussen stad en groen
We begonnen in het Groot Begijnhof, een tussenwereld die verschillende tijden en werelden met elkaar verbindt.
Hester Knibbe schrijft in haar gedicht Stad over de mensen, die zich door de stad bewegen: langs markten en bruggen, langs water en door parken, stille en luidruchtige spelers; ze hebben gezichten, namen, ze kunnen elkaar raken. En precies dat maakt volgens haar een stad tot wijkplaats — of tot wak.
De spelers maken de stad.
We luisterden naar het gedicht en wandelden verder, richting het Arenbergpark.
Met een vraag die mocht meelopen:
Wat maakt van een plek een plek waar je kunt zijn?
Langzaam veranderde de omgeving.
Het werd groener, maar van een duidelijke overgang van stad naar natuur was geen sprake.
Natuur en cultuur zijn hier met elkaar verweven: bomen en water, wetenschap, kunst en menselijke bedrijvigheid maken samen de plek.
Wat merk je op terwijl je omgeving verandert?
Een klein moment dat me bijbleef, was een molletje dat plots over het pad schoot. Hoogstwaarschijnlijk was het in deze kurkdroge, hete zomer op zoek naar water. Eerst hoorden we nauwelijks meer dan wat geritsel. Omdat we traag liepen en luisterden, werden we ook deze bewoner gewaar.
Even verdwalen
In de Dwaaltuin van Gijs Van Vaerenbergh hoefden we letterlijk nergens heen.
We kuierden wat rond. We keken naar de klimplanten die zich een weg baanden langs de constructie uit cortenstaal. We volgden wat zich aandiende en lieten ook onze gedachten hun eigen weg gaan.
Aandacht zonder opdracht
Misschien hoeft aandacht helemaal geen inspanning te zijn.
Je hoeft niet méér te kijken om meer te zien.
Je hoeft niet méér te luisteren om meer te horen.
Misschien is stilte ook: rustig laten gebeuren.
Die avond was trouwens allesbehalve stil. Vanuit het stadion van OHL klonk het voetbal tot in het Arenbergpark. En er waren nog veel fietsers, wandelaars en sporters op de been. En toch genoten we van de rust.
Ondanks het achtergrondlawaai was er ruimte voor aandacht.
Bij thee en iets lekkers namen we tijd om samen terug te kijken.
Wat heb je gezien?
Wat heb je gehoord?
Wat heeft jou gezien?
We sloten af met woorden van Hester Knibbe:
Laten we de oude
brieven verbranden, al die mooi
verregende zongebleekte woorden en regels
in vlammen zien opgaan maar schaamteloos
hun inhoud behouden.
Deze stiltewandeling kadert binnen de stiltepraktijken van Waerbeke.
Een bijzondere en interessante stiltewandeling. Vooral mooi om op verschillende momenten even bewust gemaakt te worden van hoe we kijken, luisteren en onze omgeving ervaren. Door daar telkens kort bij stil te staan, merk je hoeveel er gewoonlijk aan onze aandacht ontsnapt. Een fijne uitnodiging tot vertragen en verwondering en leren gewoon te wandelen.
Dankjewel, Klaas! Mooi gezegd. De kunst van het wandelen zit wellicht hierin: niet per se ergens naartoe moeten, maar onderweg leren kijken, luisteren en verwonderd raken over wat zich aandient.