Wenn ich mir was wünschen dürfte
Käm ich in Verlegenheit
Was ich mir denn wünschen sollte
Eine schlimme oder gute Zeit
Wenn ich mir was wünschen dürfte
Möcht ich etwas glücklich sein
Denn wenn ich gar zu glücklich wär
Hätt ich Heimweh nach dem Traurigsein
— Friedrich Hollaender / Marlene Dietrich
Waar melancholie en levenslust elkaar ontmoeten
Verlangen naar een beetje geluk, zonder het verdriet te loochenen. Die dubbele teneur uit de soundtrack van Der Mann, der seine Mörder sucht vangt precies wat de herfst voor mij belichaamt.
Wanneer de bomen hun blad loslaten en de nevel zich, zoals deze woensdagochtend, zacht over het landschap legt, worden melancholie en levenslust mijn wandelmaatjes.
De natuur dommelt nu langzaam in. Ze laat haar vergankelijkheid zien, zij het met verve: haar prachtig gekleurde klederdracht verzacht mijn verdriet om het afscheid van de zomer. En straks, wanneer de herfstwinden ook het laatste bladerdak losgerukt hebben, ontbloten de kale winterkruinen hun ongebroken levenskracht. Wie dan aandachtig naar de schijnbaar dode takken kijkt, ziet dat op elke plek waar een blad afviel, een nieuwe knop vol leven schuilt. Kant-en-klaar om in het voorjaar hoopvol uit te lopen.
Twee gezichten van de herfst
Ik zie de herfst als een jaargetijde met twee gezichten. Enerzijds confronteert zij me met eindigheid – denk maar aan de metafoor ‘in de herfst van ons leven’ – anderzijds opent zij een diep besef van eindeloosheid.
Trouwens, tot de vroegmoderne tijd was de herfst niet het seizoen van zwaarmoedige melancholie, maar van vreugde en overvloed. Toen was de lente de meest barre periode: in het voorjaar waren de voorraden op, en met vrolijk vogelgekwetter en eerste zonnestralen krijg je nu eenmaal geen hongerige monden gevuld. In de herfst daarentegen werd er geoogst, geweckt, geperst en geslacht. Feest!
Modderzware schoenen, schorre kelen, lopende neuzen, … Onze hedendaagse blik op de herfst als bittere voorbode van de winter wordt voor een groot deel ingegeven door de weelde die wij het hele jaar door kennen.
Loslaten en leven
De herfst brengt mij telkens weer in herinnering dat loslaten en leven elkaar continu dragen. Terwijl ik dit schrijf moet ik terugdenken aan een vers van Bertolt Brecht uit zijn gedicht Terzinen über die Liebe:
So unter Sonn und Monds wenig verschiedenen Scheiben
Fliegen sie hin, einander ganz verfallen.
Of, in de vertaling van Geert Van Istendael en Koen Stassijn:
“Zo, onder zon en maan, welhaast verwante schijven,
vliegen zij weg, elkaar zo welgevallig.”
Dat beeld laat me voelen, hoe zeer loslaten en leven elkaars spiegel zijn. Verdriet om wat was en vreugde voor wat komt zijn twee gezichten van één en dezelfde liefde voor het leven.
Joie de vivre
Voor mij is dat de kern van joie de vivre. Mijn levenshouding is van kinds af aan doordrongen van dit besef. Mijn vader zaliger noemde me vaak een Stehaufmännchen: een tuimelaartje dat telkens weer rechtveert. Pas later begreep ik dat dit niet gaat om vechten tegen tegenslag, maar om veerkracht putten uit mijn liefde voor het leven.
Verdriet en vreugde, pijn en plezier – ze horen bij elkaar als dag en nacht, zomer en winter, zon en regen. Juist door het verlies te omarmen, kan ik verborgen paden ontdekken: een sprankeltje hoop, een onverwachte kans, een hernieuwde verbinding.
Herfsttijd – stilte, melancholie en levenslust
Vanuit die levenshouding nodig ik je ook dit najaar uit voor HERFSTTIJD op 26 oktober en 1 november. Een #andereschoenen-wandelworkshop die ik weer met dichter, boekbinder en woudloper Joost Tresignie voorbereid en begeleid, en die tevens aansluit bij het jaarlijkse Waerbeke-project Dag van de Stilte.
Verwacht je aan een dag lang betekenisvol samenzijn. We laten de melancholie van de herfst toe en hebben oog voor de levenslust, die evenzeer in dit seizoen besloten ligt.
We wandelen, observeren, reflecteren en luisteren samen naar passende gedichten en teksten.
Tanken energie tijdens een verkwikkend stiltebad onder het vallende gebladerte van statige beukenbomen, wachters van het Mollendaalbos.
Schuiven samen aan tafel, bij een warme kom soep, brood en kaas.
Aan het einde van de dag keer je huiswaarts met een handgebonden poëzieboekje, een blijvende metgezel voor lange winteravonden.
In een zin
De wandelworkshop HERFSTTIJD biedt bedding voor verstilling, opent ruimte voor verbinding en voedt je veerkracht om het leven voluit te omarmen.
Het volledige programma met inschrijflink vind je in de Moviganta-kalender:
Benieuwd naar de sfeer? Bekijk hieronder de fotoreportage van de vorige edities van Herfsttijd – een voorproefje van wat je dit jaar mag beleven:
